شايد همه ما، دست کم يک بار، اين جمله را شنيده باشيم که: «عقد دخترعمو و پسرعمو، در آسمانْ بسته شده است».

 مسئوليت‌ها‌ي ما (نگاهي به عوامل، پيامد‌ها و بايسته‌هاي طلاق در جامعه‌ي‌ ايراني)

1ـ ضرورت توجه به موضوع طلاق
هر چند ضرورت‌هايي سبب شده است تا خداوند به طلاق مشروعيت بخشد؛ اما سياست‌هاي ديني به دعوت مردم براي حفظ خانواده و پرهيز از طلاق بنيان شده است. آموزه‌هاى رواىى، طلاق را ناپسند‌ترين حلال در نزد خدا[1] مي‌شمارد و خانه‌اي را که در آن طلاق واقع شده باشد به خرابه تشبيه مي‌کند[2] و مردي که بدون علت همسران خويش را طلاق مي‌دهد، ملعون مي شمارد.[3]

 پرسش:
در خصوص دخترانی که بنا به دلائلی موفق به ازدواج نشدند و گاه مجبورند تا مدت ها عذب بمانند تکلیفشان چیست؟ 

 من سخن خود را درباره چهل ماده پیشنهادی از همان نقطه آغاز می کنم که دراین پیشنهادها آغاز شده است.در این پیشنهادها به ترتیب «قانون مدنی »اول ازخواستگاری و نامزدی بحث به میان آمده است.

 نگاه ويژه; بازخواني روابط دختر و پسر

يکي از مسائل مهم اجتماعي در سال‌هاي اخير در جمهوري اسلامي ايران، مسئله روابط دختر و پسر است. درباره اين پديده، مانند بسياري پديده‌هاي اجتماعي ديگر، ديدگاه‌هاي متفاوت وگاه متضادي وجود دارد که مي‌توان تا حد زيادي آن‌ها را تيپ‌بندي کرد.اکثر والدين،‌ مربيان و کساني که دغدغه حفظ سنت‌ها و آموزه‌هاي دينى- اخلاقي را دارند، با نگاهي انتقادي‌تر به اين پديده توجه مي‌کنند. برخي کارشناسان امور تربيتي و روانشناسي آن را مرحله‌اي از بلوغ فکري و رشد شخصيت مي‌دانند که موفقيت در آن به معناي موفقيت در فرآيند اجتماعي شدن است.

 اسلام در هزار و چهارصد سال پيش اين قانون را گذراند و گفت: للرجال نصيب ممااکتسبوا و للنساء نصيب مما اکتسبن (5) مردان را از آنچه کسب مي کنند و به دست مي آورندبهره اي است و زنان را از آنچه کسب مي کنند و به دست مي آورند بهره اي است.

 مفهومي که از روابط دختر و پسر در اين نوشتار مورد نظر است، ويژگي‌ها و مؤلفه‌هاي زير را دارد. 
الف- در روابط دختر و پسر، نفس ارتباط موضوعيت دارد. الگوي ارتباط براي ارتباط، تفاوت اين نوع از رابطه را با رابطه‌هاي ديگري که در اجتماع ميان افراد دو جنس زن و مرد صورت مي‌گيرد، روشن مي‌کند. در روابط نوع دوم، هدف از ارتباط امر ديگري مانند خريد و فروش، ‌طبابت و يا تعليم و تعلم است. در نتيجه توصيه به اينکه چنين روابطي بايد در حد ضرورت باشد، ‌معقول است، زيرا با برآورده شدن هدف، موضوع رابطه خود به خود منتفي خواهد بود. اما رابطه‌اي که نفس رابطه موضوعيت دارد،‌ توصيه به اکتفا در حد ضرورت بي‌معناست. 

 همان‌گونه که گذشت، درباره روابط دختر و پسر در ايران اطلاعات چندان روشني وجود ندارد و اين امر معلول فقدان تحقيقات بسنده در اين موضوع مي‌باشد. از طرف ديگر رعايت نشدن استانداردهاي پژوهش، يافته‌هاي برخي پژوهش‌ها را نيز بي‌اعتبار مي‌کند.
در گزارش محرمانه‌اي که يکي از سازمان‌ها منتشر کرده است، ادعا مي‌شود که حدود 55 درصد از جوانان مورد مطالعه، با جنس مخالف خود رابطه داشته‌اند. (مراد از رابطه، روابط صميمانه قبل از ازدواج است که صبغه جنسي دارد)، بيش از 61 درصد به پايان بخشيدن به روابط خود تمايلي نداشته‌اند. روابط جنسي حدود 24درصد آنان، به آميزش جنسي منجر شده است و 16 درصد از افراد اين گروه به حاملگي بعد از آميزش اشاره کرده‌‌اند. 

 در بررسي عوامل ايجاد و يا افزايش روابط دختر و پسر در ايران، مي‌‌توان به برخي زمينه‌ها و عواملي اشاره کرد که در افزايش و يا ايجاد برخي آسيب‌هاي اجتماعي ديگر مانند طلاق نيز مؤثر هستند. عوامل به دو سطح خرد و کلان تقسيم مي‌شود، در سطح خرد، ويژگي‌هاي پسران و دختراني تبيين مي‌گردد که بيشتر درگير روابط دختر و پسر هستند و در سطح کلان به عوامل ساختاري و تغييرات اجتماعي که زمينه‌ساز ايجاد و افزايش الگوهاي جديد روابط دختر و پسر هستند مورد بررسي قرار مي‌گيرد. 

 1- توسعه و ترويج هنجارشکني دينى: از آن‌جا که اديان الهي و به خصوص دين مبين اسلام، آموزه‌هاي روشن و کنترل‌گري در مورد روابط ميان محرم و نامحرم و همچنين روابط دختر و پسر دارند، داشتن چنين روابطى، هنجارشکني آگاهانه در برابر احکام و آموزه‌هاي دينى خواهد بود و در نتيجه عادت و انگيزه افراد را به زيرپا گذاشتن ساير آموزه‌هاي دينى را افزايش خواهد داد.